Cəmiyyətin gələcəyi onun yetişdirdiyi nəsildən, yetişdirdiyi nəslin keyfiyyəti isə formalaşdırdığı təhsil sistemindən asılıdır. Təhsil yalnız bilik və bacarıqların ötürülməsi deyil, eyni zamanda şəxsiyyətin formalaşması, milli-mənəvi dəyərlərin mənimsənilməsi, vətəndaşlıq məsuliyyətinin aşılanması və cəmiyyətin gələcəyinə istiqamət verən dünyagörüşünün yaradılması prosesidir. Bu baxımdan məktəb mühiti, müəllim-şagird münasibətləri, tədrisin təşkili ilə yanaşı, təhsilalanların və təhsilverənlərin xarici görünüşü, geyim mədəniyyəti və davranış qaydaları da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyimlə bağlı tələblərin müəyyənləşdirilməsi məhz bu geniş yanaşmanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir. Məktəbli geyimi məsələsi zahirən sadə və gündəlik görünə bilər. Lakin onun mahiyyətində daha dərin ictimai və tərbiyəvi məzmun dayanır. Söhbət yalnız hansı geyimin geyinilməsindən deyil, məktəbin ictimai mahiyyətinin qorunmasından, təhsilalanlar arasında bərabərlik hissinin gücləndirilməsindən, intizam və məsuliyyət mədəniyyətinin formalaşdırılmasından gedir. Bu mənada dövlətin ümumi təhsil müəssisələrində geyim qaydalarını müəyyənləşdirməsi təhsil prosesinin təşkilinə, sağlam mənəvi mühitin yaradılmasına və gələcək nəslin tərbiyəsinə yönəlmiş məqsədyönlü siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri kimi dəyərləndirilməlidir.
Məktəb insanın həyatında ən mühüm mərhələlərdən birini əhatə edir. Uşaq burada oxumağı, yazmağı, elmi bilikləri mənimsəməyi öyrəndiyi kimi, cəmiyyət daxilində davranış qaydalarını, başqalarına hörmət etməyi, ümumi qaydalara əməl etməyi və öz məsuliyyətini dərk etməyi də öyrənir. Məktəb illərində qazanılan vərdişlər gələcək həyatın, əmək fəaliyyətinin və ictimai münasibətlərin əsasını təşkil edir. Məhz buna görə də ümumi təhsil müəssisəsində tətbiq edilən qaydalar yalnız inzibati tələblər kimi qəbul edilməməlidir. Onlar şagirdin sosiallaşmasına, özünü idarəetmə bacarıqlarının inkişafına və ictimai məsuliyyət hissinin formalaşmasına xidmət etməlidir. Geyim qaydaları da bu baxımdan müəyyən tərbiyəvi məzmun daşıyır. Məktəbli formasının əsas üstünlüklərindən biri təhsil mühitində vahidlik və nizam-intizam hissini gücləndirməsidir. Müxtəlif sosial və iqtisadi imkanlara malik ailələrdən gələn şagirdlərin eyni təhsil mühitində vahid geyim qaydalarına əməl etməsi onların diqqətini xarici görünüşün nümayişindən daha çox təhsilə, biliyə, şəxsi inkişafa və qarşılıqlı münasibətlərə yönəltməyə kömək edir.
Əlbəttə, məktəbli forması bütün sosial fərqləri aradan qaldırmır. Lakin o, həmin fərqlərin geyim vasitəsilə qabardılmasının qarşısını almağa, məktəb daxilində daha bərabər və sağlam münasibətlər mühiti yaratmağa imkan verir. Bu isə xüsusilə yeniyetməlik dövründə, uşaqların özlərini başqaları ilə müqayisə etdiyi və ətraf mühitin təsirinə daha həssas olduğu mərhələdə mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Məktəbin əsas məqsədi şagirdə bahalı geyimə, dəbdəbəyə və zahiri görünüşə görə deyil, biliyinə, davranışına, zəhmətinə və şəxsi keyfiyyətlərinə görə dəyər verilməli olduğunu aşılamaqdır. Məktəbli geyimi bu ideyanın gündəlik həyatda ifadəsinə çevrilə bilər.
Müasir dünyada uşaqların və yeniyetmələrin dünyagörüşünə sosial şəbəkələr, reklamlar, istehlak mədəniyyəti və müxtəlif dəb meyilləri ciddi təsir göstərir. Bu təsirlər bəzən şagirdlərin geyimə münasibətində də özünü büruzə verir. Geyimin qiyməti, markası və dəbə uyğunluğu müəyyən hallarda uşaqlar arasında müqayisə və rəqabət predmetinə çevrilə bilir. Belə bir şəraitdə məktəbli formasının tətbiqi yalnız xarici görünüşü tənzimləyən tədbir deyil, həm də sosial həssaslığı nəzərə alan yanaşmadır. Vahid geyim qaydaları uşaqlar arasında maddi imkanların nümayiş etdirilməsini məhdudlaşdırır, ailələrin üzərinə düşən geyim xərclərinin daha planlı şəkildə təşkilinə kömək edir və məktəbdə ortaq mənsubiyyət hissini gücləndirir. Burada əsas məsələ hər kəsin eyni görünməsi deyil, hər bir şagirdin məktəbdə özünü bərabərhüquqlu hiss etməsidir. Heç bir uşaq ailəsinin maddi imkanlarına görə özünü digərindən aşağı hiss etməməli, heç bir şagird geyiminə görə lağ obyektinə çevrilməməli və təhsil mühitində ayrı-seçkiliyə məruz qalmamalıdır. Təhsil sosial yüksəlişin, insan kapitalının inkişafının və cəmiyyətin tərəqqisinin başlıca vasitələrindən biridir. Məktəb uşağa aydın mesaj verməlidir: burada əsas üstünlük insanın hansı ailədə böyüməsi və nə geyinməsi deyil, onun nə öyrənməsi, necə davranması və gələcək üçün hansı məqsədlər müəyyənləşdirməsidir. Bu yanaşma dövlətin təhsil siyasətində sosial ədalət, bərabər imkanlar və hər bir uşağın inkişafına şərait yaradılması prinsipləri ilə uzlaşır. Məktəbli formasına münasibət də məhz bu prinsiplər əsasında formalaşmalıdır.
İntizam cəmiyyətin inkişafı üçün zəruri olan əsas dəyərlərdən biridir. İntizam dedikdə yalnız qaydalara məcburi şəkildə əməl etmək deyil, ümumi mənafe naminə müəyyən normaları qəbul etmək, şəxsi davranışa məsuliyyətlə yanaşmaq və başqalarının hüquqlarına hörmət göstərmək nəzərdə tutulur. Məktəb illərində formalaşan bu keyfiyyətlər insanın gələcək həyatında mühüm rol oynayır. Qaydalara əməl etmək vərdişi formalaşmış şagird sonradan əmək fəaliyyətində, ictimai münasibətlərdə və vətəndaşlıq mövqeyində daha məsuliyyətli davranmağa meyilli olur. Buna görə də məktəbdə geyim qaydalarına riayət edilməsi intizam mədəniyyətinin tərkib hissəsi kimi izah edilməlidir.
Lakin intizamın mahiyyəti cəza qorxusundan ibarət olmamalıdır. Şagird məktəbli formasını yalnız məcbur olduğu üçün deyil, onun hansı məqsədə xidmət etdiyini anladığı üçün qəbul etməlidir. Bu səbəbdən müəllimlərin, məktəb rəhbərlərinin və valideynlərin üzərinə mühüm vəzifə düşür: qaydaların mahiyyətini uşaqlara izah etmək, onlarda məsuliyyət hissini formalaşdırmaq və nümunəvi davranış nümayiş etdirmək. Geyim mədəniyyəti eyni zamanda insanın özünə, ətrafındakılara və fəaliyyət göstərdiyi mühitə münasibətini əks etdirir. Təhsil müəssisəsində geyimin tədris prosesinə uyğun olması, səliqəliliyin qorunması və müəyyən edilmiş tələblərə riayət edilməsi məktəbin təhsil və tərbiyə funksiyasını tamamlayan amillərdəndir. Bu baxımdan geyim qaydaları formal tələb olaraq qalmamalı, şagirdlərin daxili intizamının və ictimai məsuliyyətinin formalaşdırılmasına xidmət etməlidir.
Təhsil mühitində geyim mədəniyyəti yalnız şagirdlərə aid məsələ deyil. Müəllim də məktəb həyatının əsas iştirakçısı, şagirdlərin bilik mənbəyi olmaqla yanaşı, onların davranış və dünyagörüşünün formalaşmasına təsir göstərən nümunədir. Şagirdlər müəllimin yalnız dediklərini deyil, davranışını, ünsiyyət tərzini, məsuliyyətini və peşəsinə münasibətini də müşahidə edirlər. Müəllimin səliqəli görünüşü, peşəkar davranışı və təhsil mühitinə uyğun geyim seçimi pedaqoji mədəniyyətin ümumi mənzərəsini tamamlayır. Bu, müəllimin fərdi zövqünün və şəxsiyyətinin məhdudlaşdırılması kimi deyil, peşə məsuliyyətinin və ictimai rolunun nəzərə alınması kimi başa düşülməlidir. Müəllim nüfuzunu yalnız geyimi ilə qazanmır; onun əsas dayaqları biliyi, ədalətli münasibəti, pedaqoji bacarığı və şagirdlərə göstərdiyi diqqətdir. Bununla belə, xarici görünüş və geyim mədəniyyəti həmin peşəkar keyfiyyətləri tamamlayan amillərdir.
Müəllimlə şagird arasında qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlərin qurulması məktəbdə sağlam mənəvi-psixoloji mühitin yaradılmasına xidmət edir. Müəllim geyimi ilə bağlı tələblər də məhz bu ümumi məqsəd çərçivəsində, aydın, əsaslandırılmış və pedaqoji fəaliyyətin xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə müəyyənləşdirilməlidir. Eyni zamanda təhsilalanlara münasibətdə tətbiq edilən qaydalarla təhsilverənlərə aid peşəkar tələblər arasında fərq nəzərə alınmalıdır. Hər iki halda məqsəd insanların fərdi xüsusiyyətlərini inkar etmək deyil, təhsil müəssisəsinin nüfuzunu, işgüzar mühitini və tədris prosesinin səmərəliliyini qorumaqdır.
Azərbaycan xalqının tarixində geyim mədəniyyəti, səliqə, ədəb-ərkan və böyüyə hörmət kimi anlayışlar mühüm yer tutub. Milli-mənəvi dəyərlərin qorunması bu gün yalnız tarixi irsin yaşadılması ilə məhdudlaşmır. Bu dəyərlər gündəlik davranışda, ailə münasibətlərində, təhsil mühitində və ictimai həyatda da öz ifadəsini tapmalıdır. Məktəbli geyiminə münasibət də milli-mənəvi dəyərlərlə müasir təhsil mədəniyyətinin uzlaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Burada əsas məqsəd keçmişin bütün geyim normalarını olduğu kimi təkrarlamaq deyil, milli kimliyə hörmət, səliqəlilik, təvazökarlıq, qarşılıqlı ehtiram və ictimai məsuliyyət kimi dəyərləri müasir məktəb həyatında yaşatmaqdır.
Qloballaşma şəraitində uşaqların müxtəlif mədəni təsirlərlə qarşılaşması təbii haldır. Müasirlik dünyadakı yenilikləri öyrənmək, texnologiyalardan istifadə etmək və fərqli mədəniyyətlərlə ünsiyyət qurmaq imkanları yaradır. Lakin müasir olmaq öz milli-mənəvi dayaqlarından uzaqlaşmaq demək deyil. Əksinə, güclü milli kimliyə sahib olmaq insanın dünyaya daha inamla açılmasına imkan verir. Məktəb bu baxımdan həm milli kimliyin, həm də müasir dünyagörüşünün formalaşdığı məkandır. Geyim qaydalarının tərbiyəvi məzmunu da uşaqlara ictimai mühitdə davranışın, ortaq qaydalara hörmətin və şəxsi məsuliyyətin əhəmiyyətini anlatmaqdan ibarətdir. Bununla yanaşı, milli-mənəvi dəyərlərin təbliği ayrı-seçkilik, damğalama və fərqli şəxsi xüsusiyyətlərə hörmətsizlik üçün əsas ola bilməz. Təhsil mühiti həm milli dəyərlərə bağlılığı, həm də insan ləyaqətinə, bərabərliyə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətləri təşviq etməlidir.
Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyimlə bağlı tələblərin müəyyənləşdirilməsi nə qədər vacibdirsə, onların düzgün və ədalətli tətbiqi də bir o qədər əhəmiyyətlidir. Hər bir qayda mahiyyətinə uyğun həyata keçirildikdə fayda verir. Əks halda, tərbiyəvi məqsədlə müəyyən edilən tələb formal nəzarət vasitəsinə çevrilə bilər. Buna görə də məktəb rəhbərləri və müəllimlər geyim qaydalarının tətbiqində ardıcıllıq, obyektivlik və pedaqoji yanaşma nümayiş etdirməlidirlər. Qaydalar şagirdlərə aydın izah olunmalı, onların icrası zamanı uşaqların yaş xüsusiyyətləri, ailələrin sosial vəziyyəti və yaranan real çətinliklər nəzərə alınmalıdır. Maddi imkanı məhdud olan ailələrin uşaqlarının geyim tələblərinə əməl etməkdə çətinlik çəkməsi onların təhsildən kənarlaşdırılması, alçaldılması və ya digər şagirdlərin qarşısında utandırılması üçün səbəbə çevrilməməlidir. Əksinə, belə hallarda məktəb rəhbərliyi, valideynlər və müvafiq qurumlar problemin həlli üçün dəstəkləyici yanaşma göstərməlidirlər. Eyni zamanda valideynlərin də məsuliyyəti unudulmamalıdır. Uşağın təlim-tərbiyəsi məktəblə ailənin ortaq vəzifəsidir. Valideynlər məktəbdə müəyyən edilmiş qaydalara hörmətlə yanaşmalı, uşaqlara bu qaydaların mahiyyətini izah etməli və məktəbin sağlam təhsil mühiti yaratmaq səylərinə dəstək verməlidirlər. Ən düzgün yanaşma tələbkarlıqla anlayışın vəhdətidir. Qaydaların mövcudluğu nizam-intizamı təmin etməli, onların tətbiqi isə uşağın hüquqlarını, ləyaqətini və təhsilə çıxış imkanlarını qorumalıdır. Məktəbdə geyim məsələsi şagirdlərlə münaqişə mənbəyinə deyil, məsuliyyətin, qarşılıqlı anlaşmanın və əməkdaşlığın formalaşması vasitəsinə çevrilməlidir.
Təhsil siyasətinin əsas məqsədi yalnız bilikli deyil, eyni zamanda düşünən, məsuliyyətli, vətəninə bağlı, milli-mənəvi dəyərlərə hörmət edən və müasir çağırışlara cavab verməyə qadir vətəndaş yetişdirməkdir. Bu məqsədə nail olmaq üçün tədrisin keyfiyyəti, müəllimlərin peşəkarlığı, məktəblərin maddi-texniki bazası və təhsilalanların inkişafı ilə yanaşı, məktəb mühitinin ümumi mədəniyyəti də diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır. Dövlət tərəfindən müəyyən edilən geyim tələbləri bu geniş sistemin yalnız bir hissəsidir. Onların əhəmiyyətini şişirtmək də, mahiyyətini kiçiltmək də düzgün olmazdı. Məktəbli forması öz-özlüyündə yüksək təhsil keyfiyyətinə, nümunəvi davranışa və güclü vətəndaşlıq mövqeyinə zəmanət vermir. Bunlar keyfiyyətli tədris, ədalətli idarəetmə, müəllim nümunəsi, ailə tərbiyəsi və sağlam ictimai mühitin birgə təsiri ilə formalaşır. Lakin düzgün müəyyən edilmiş və ədalətli tətbiq olunan geyim qaydaları bu məqsədlərə xidmət edən əlavə vasitədir. O, məktəbdə ümumi nizam-intizamı gücləndirə, şagirdlər arasında vahidlik hissini artıra və təhsil müəssisəsinin ictimai nüfuzunu möhkəmləndirə bilər.
Azərbaycanın gələcəyi bu gün məktəb partası arxasında əyləşən uşaqlarla bağlıdır. Onların hansı biliklərə yiyələnməsi, hansı dəyərlərlə böyüməsi və cəmiyyət qarşısında öz məsuliyyətini necə dərk etməsi sabahkı dövlətin və cəmiyyətin inkişafına təsir göstərəcək. Buna görə də məktəbdə yaradılan hər bir sağlam vərdiş, aşılanan hər bir müsbət dəyər və formalaşdırılan hər bir məsuliyyətli davranış gələcəyə qoyulan sərmayədir.
Məktəbli forması bu böyük tərbiyə prosesinin kiçik, lakin mənalı bir hissəsidir. Əsas məqsəd eyni geyimdə olan şagirdlər deyil, bərabər imkanlara sahib, yüksək mənəvi dəyərlərlə yetişən, intizamlı və məsuliyyətli vətəndaşlar formalaşdırmaqdır. Dövlətin təhsil siyasətinin ictimai əhəmiyyəti də məhz bu məqsədə xidmət etməsində ifadə olunur.
Azərbaycan Texnologiya Universiteti
Sosial məsələlər və ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə prorektor
Şahmar Umud oğlu Həsənov
Azərbaycan Texnologiya Universitetinin (ATU) rektoru Yaşar Ömərovun cari tədris ilində universitetə qəbul olunan birinci kurs tələbələri ilə silsilə görüşləri keçirilib.
Nəqliyyat və sənaye texnologiyaları, Qida mühəndisliyi, Rəqəmsal texnologiyalar, İqtisadiyyat və idarəetmə, eləcə də Turizm fakültələrinin yeni tələbələri ilə ayrı-ayrı günlərdə baş tutan görüşlərdə rektor tələbələrə ATU-da tədrislə yanaşı, elmi fəaliyyət, beynəlxalq əməkdaşlıq və innovasiya sahələrində mövcud imkanlar barədə məlumat verib. Həmçinin beynəlxalq mübadilə proqramları, təqaüd imkanları və tələbə cəmiyyətlərinin, idman dərnəklərinin, eləcə də Bədii Yaradıcılıq Mərkəzinin fəaliyyəti haqqında danışıb, startapların və innovativ layihələrin dəstəklənməsi istiqamətində həyata keçirilən təşəbbüsləri diqqətə çatdırıb. Rektor tələbələri bu imkanlardan yararlanmağa, universitetin elmi və ictimai həyatında fəal iştirak etməyə çağırıb.
Görüşlər zamanı tələbələrin fikir və təklifləri dinlənilib, onları maraqlandıran suallar cavablandırılıb. Açıq ünsiyyət şəraitində keçirilən görüşlər yeni tələbələrin universitetin imkanları ilə yaxından tanış olması və rəhbərliklə birbaşa fikir mübadiləsi aparması baxımından əhəmiyyət daşıyıb.
Azərbaycan Texnologiya Universitetinin Turizm işinin təşkili ixtisasının 3-cü kurs tələbəsi Renat Abbasov pankration və qrapplinq idman növləri üzrə keçirilən Azərbaycan çempionatı və U-20 Respublika turnirində uğurlu nəticə əldə edib.
77 kq çəki dərəcəsində mübarizə aparan tələbəmiz yarışda II yerə layiq görülüb.
Renat Abbasov dəfələrlə respublika və şəhər yarışlarının qalibi olub. Tələbəmizi təbrik edir, qarşıdakı yarışlarda uğurlar arzulayırıq!
Azərbaycan Texnologiya Universitetinin (ATU) “Startapçı tələbə” təqaüd proqramının ilk qalibləri müəyyənləşib. Məmmədov Ayxan, Quliyev Turan, Nağıyev Uğur və Abbasov İsmayıl universitetin “Startapçı tələbə” təqaüdünə layiq görülüblər.
Universitetin rektoru Yaşar Ömərov onlarla görüşərək bu uğur münasibəti ilə təbrik edib. Həmçinin universitetin İnnovasiya Mərkəzinin dəstəyi ilə indiyədək ərsəyə gətirdikləri layihələri və fəaliyyətləri ilə tanış olub. Söhbət zamanı tələbələrin üzərində çalışdıqları layihələrin inkişaf perspektivləri, onların praktiki tətbiqi və bu istiqamətdə universitetin yarada biləcəyi imkanlar müzakirə edilib.
Yaşar Ömərov tələbələrə yeni layihələri üzərində davamlı işləməyi və praktik nəticəyə çevirməyi tövsiyə edib. Rektor universitetdə bu istiqamətdə yaradılan imkanlardan yararlanmağın tələbələrin həm layihələrinin inkişafına, həm də praktiki təcrübələrinin genişlənməsinə imkan verəcəyini bildirib.
Qeyd edək ki, “Startapçı tələbə” təqaüd proqramı Azərbaycan Texnologiya Universitetinin daxili proqramıdır və bu ilin mart ayında təsis edilib. Proqram çərçivəsində qaliblərin hər birinə aylıq 150 manat məbləğində təqaüd veriləcək.
Seçim zamanı tələbələrin real bacarıqları, layihə təcrübəsi və innovativ fəaliyyəti əsas meyarlar kimi nəzərə alınıb. İstifadəçi bazası olan, tətbiqlər hazırlayan, texnoloji layihələr üzərində çalışan və praktik nəticələr ortaya qoyan tələbələrə üstünlük verilib.
Proqramın əsas məqsədi təqaüd imkanlarını yalnız yüksək akademik göstəricilərlə məhdudlaşdırmamaq, eyni zamanda ideya yaradan, layihə hazırlayan, innovativ düşüncəsi və təşəbbüskarlığı ilə seçilən tələbələri də dəstəkləməkdir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının 2 oktyabr 2026-cı ildə Bakıda Heydər Əliyev Mərkəzində keçirilən VIII qurultayı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonrakı yeni mərhələdə keçirilən ilk YAP qurultayı kimi xüsusi önəm daşıyır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyev tədbirdə geniş nitq söyləmişdir. İlham Əliyevin çıxışını yalnız partiya qurultayında səsləndirilmiş siyasi nitq kimi deyil, həm də Azərbaycanın qarşıdakı inkişaf mərhələsinin prioritetlərini ifadə edən konseptual sənəd kimi qiymətləndirmək mümkündür. Çıxışda tarixi-siyasi irs, əldə edilmiş nəticələr və gələcək strateji məqsədlər vahid məntiqi çərçivədə təqdim edilir. Ölkə Prezidentinin qurultaydakı çıxışı respublikamızın müasir ictimai-siyasi inkişafının əsas istiqamətlərinin və qarşıda duran vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edi
Prezident öz çıxışında qurultayın keçirilməsinin Azərbaycan üçün nə qədər önəmli bir dövrə təsadüf etdiyini də xüsusilə vurğuladı: “Bizim qurultayımız yeni ictimai-siyasi və geosiyasi vəziyyətdə keçirilir. İlk dəfədir ki, qurultayımız Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa edəndən sonra keçirilir. VII qurultayımız da o vaxt üçün yeni mühitdə keçirilmişdir. Çünki o şanlı Zəfərimizdən cəmi bir neçə ay keçmişdi və bütün dünya bizim Zəfərimizdən danışırdı”.
Çıxışın əsas istiqamətlərindən birini dövlətçilik və siyasi varislik konsepsiyaları kontekstində Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafında Yeni Azərbaycan Partiyasının rolunun elmi-nəzəri baxımdan qiymətləndirilməsi təşkil edir. İlham Əliyev YAP-ın 1992-ci ildə təsis edilməsini Azərbaycanın sonrakı siyasi inkişafının başlanğıc mərhələsi ilə əlaqələndirir və Heydər Əliyevin siyasi irsini müasir dövlət siyasətinin əsas dayaqlarından biri kimi təqdim edir. Nitqdə müstəqillik, dövlətçilik və güclü hərbi potensial uzunmüddətli siyasi kursun əsas elementləri kimi xarakterizə olunur. Burada diqqətçəkən məqam siyasi varislik ideyasının dövlət inkişafının davamlılığı ilə əlaqələndirilməsidir. Çıxışda əvvəlki dövrdə formalaşdırılmış siyasi və iqtisadi strategiyanın dəyişən şəraitdə yeni taktiki və strateji məqsədlərlə tamamlandığı vurğulanır. Beləliklə də, dövlət siyasətində davamlılıq və yeni reallıqlara adaptasiya bir-birini tamamlayan amillər kimi təqdim olunur: “Bizim qətiyyətimiz, dönməz fəaliyyətimiz, siyasi addımlarımız və ən əsası Azərbaycan xalqının vahid mövqedə olması bütün bu bəd niyyətləri alt-üst etmişdir”.
VIII Qurultayın mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonra keçirilən ilk qurultay olmasıdır. Prezidentin çıxışında 2020-ci il Vətən müharibəsi və 2023-cü ilin sentyabrında baş verən hadisələr Azərbaycanın müasir siyasi tarixində mühüm dönüş nöqtələri kimi qiymətləndirilmiş, bu proseslərin ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin təmin olunmasında həlledici rol oynadığı vurğulanmışdır. Xüsusilə 8 noyabr və 20 sentyabr tarixlərinin Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir inkişafında xüsusi siyasi və tarixi əhəmiyyət daşıdığı qeyd edilmişdir. Sözügedən tarixlər yalnız hərbi-siyasi nailiyyətlərin simvolu kimi deyil, həm də Azərbaycanın yeni siyasi mərhələyə keçidini şərtləndirən mühüm hadisələr kimi xarakterizə olunur. Bu baxımdan, ərazi bütövlüyünün və suverenliyin tam təmin edilməsi dövlətin siyasi prioritetlərinin yenidən müəyyənləşdirilməsi, milli inkişaf strategiyasının yeni reallıqlara uyğunlaşdırılması və ölkənin daxili və xarici siyasətində yeni mərhələnin formalaşması üçün mühüm əsas yaratmışdır.
İdeoloji təhlükəsizlik və təhsil amili də çıxışın aktual istiqamətlərindən biri kimi özünü göstərir. İlham Əliyev müasir informasiya, internet, kiberməkan və süni intellekt mühitində ideoloji risklərin dövlət sərhədləri ilə məhdudlaşmadığını qeyd edir. Bu baxımdan ideoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsində təhsil və vətənpərvərlik mühüm vasitələr kimi göstərilir: “Əminəm ki, biz hamımız, hər bir vətənpərvər azərbaycanlı, Azərbaycan vətəndaşı öz dövləti ilə fəxr edir. İdeoloji təhlükəsizlik də fiziki təhlükəsizlik kimi önəmlidir. Çünki ideoloji təxribat ölkənin içinə istiqamətləndirilir... Dövlət sərhədlərimizin mühafizəsinə, qorunmasına müasir texnologiyalardan istifadə etməklə nail olmuşuq. Amma ideoloji risklər sərhəd tanımır, xüsusilə indiki dünyada, internet dünyasında, kiberhücumlar dünyasında, süni intellekt dünyasında. Ona görə biz özümüzü ideoloji təxribatlardan qorumalıyıq. Necə? İlk növbədə, əlbəttə ki, təhsil. Xalqımız nə qədər təhsilli, bilikli, savadlı olarsa, o qədər də bax, bu yalanlara, bu şayiələrə, zəhərlə dolu olan bu ideoloji təxribatlara uymayacaq”.
Ənənəvi təhlükəsizlik konsepsiyası hərbi və fiziki təhlükələri əsas götürdüyü halda, müasir şəraitdə informasiya təhlükəsizliyi, rəqəmsal mühit və cəmiyyətin informasiya savadlılığı da mühüm amillərə çevrilir. Çıxışda təhsilli və məlumatlı cəmiyyətin dezinformasiya və manipulyativ təsirlərə qarşı daha dayanıqlı olması fikri irəli sürülür.
Çıxışın digər mühüm istiqaməti Azərbaycanın regional nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsidir. İlham Əliyev Orta Dəhliz və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin inkişaf etdirilməsini Azərbaycanın tranzit potensialının artırılması baxımından mühüm hesab edir: “... sadəcə olaraq deyə bilərəm ki, bu il Azərbaycan ərazisindən keçən gözlənilən tranzit yüklərin həcmi 16 milyon tona çatacaq. Yəni bu, böyük bir artımdır. Vaxtilə biz 3-4 milyon tonu arzulayırdıq. İnfrastruktur yaratdıq, təmaslar qurduq, o cümlədən lazımi inzibati tədbirləri gördük və bu dəhlizləri - Orta Dəhlizi və Şimal-Cənub Dəhlizini çox cəlbedici etdik. Ancaq biz yarı yoldayıq. Mən qarşıya hədəf qoymuşam ki, Azərbaycan ərazisindən keçən tranzit yüklər orta müddətdə 30 milyon tona çatacaq”. Burada nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı həm iqtisadi gəlirlərin, həm də ölkənin regional əlaqələr sistemində rolunun artmasına xidmət edən istiqamət kimi təqdim olunur.
Təhlükəsizliyin və sabitliyin qorunması bu gün Azərbaycan dövlətinin qarşısında duran əsas prioritetlərdən biridir. Ölkəmizdə mövcud olan əmin-amanlıq və sabitlik təsadüfi deyil, məqsədyönlü siyasətin və görülən ardıcıl tədbirlərin nəticəsidir. Bu reallığı nəzərə alaraq, təhlükəsizlik məsələsinə yalnız mövcud vəziyyətin qorunması kimi deyil, həm də gələcək risklərin qabaqcadan müəyyənləşdirilməsi və qarşısının alınması kontekstində yanaşmaq vacibdir: “Bu gün Azərbaycan xalqı təhlükəsizlik, əmin-amanlıq şəraitində yaşayır. Bu, indiki dünyada böyük sərvət sayıla bilər. Çünki bu gün dünya xəritəsinə baxsaq görərik ki, Azərbaycan xalqı qədər sabitlik, əmin-amanlıq, sülh şəraitində yaşayan çox az xalqlar və ölkələr var. Bu, bizim reallıqlarımızdır. Ona görə təhlükəsizlik tədbirləri daim gündəlikdə olmalıdır. Ölkə daxilində hər hansı risklər mövcud deyil - nə fiziki risklər, nə ideoloji risklər, nə hansısa başqa. Bütün risklər hüdudlarımızın kənarında formalaşır”.
İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayındakı çıxışı Azərbaycanın yeni siyasi və geosiyasi şəraitdə qarşısında duran prioritetləri kompleks şəkildə əks etdirir. Çıxışın məzmununda üç əsas xətt xüsusilə seçilir: dövlətçilik və siyasi kursun davamlılığı, ərazi bütövlüyü və suverenlikdən sonrakı inkişaf mərhələsi, eləcə də yeni iqtisadi və geosiyasi imkanlardan istifadə.
Nitqdə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası, “Böyük Qayıdış”, ideoloji təhlükəsizlik, təhsil və vətənpərvərlik, nəqliyyat dəhlizləri və fəal xarici siyasət qarşıdakı dövrün əsas istiqamətləri kimi təqdim edilir. Prezident İlham Əliyevin bu çıxışı bütövlükdə Azərbaycanın postmünaqişə mərhələsində dövlət siyasətinin prioritetlərinin sistemləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli siyasi mənbə kimi qiymətləndirilə bilər.
Azərbaycanın güclü və müstəqil dövlət kimi inkişafı, əldə etdiyi uğurlar və beynəlxalq aləmdə qazandığı nüfuz hər birimizin qürur mənbəyidir. Bu qürur bizi doğma Vətənimizin gələcəyi naminə daha məsuliyyətli olmağa, dövlətimizin inkişafına öz töhfəmizi verməyə və milli dəyərlərimizi daim qorumağa sövq edir. Azərbaycanın uğurlu gələcəyi isə bizim həmrəyliyimizdən, vətənə sevgimizdən və dövlətçiliyimizə sadiqliyimizdən asılıdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri cənab İlham Əliyevin də dediyi kimi, biz də əminik ki, hamımız, hər bir vətənpərvər azərbaycanlı, Azərbaycan vətəndaşı öz dövləti ilə fəxr edir.
Azərbaycan Texnologiya Universitetinin
Humanitar elmlər və multikulturalizm kafedrasının
baş müəllimi Zəminə Rəsul qızı Novruzova
Azərbaycan Texnologiya Universitetində (ATU) Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri (SDG) çərçivəsində görüləcək işlərə həsr olunan iclas keçirilib.
ATU rektoru Yaşar Ömərovun iştirakı ilə keçirilən iclasda universitetdə yaşıl enerjinin inkişafı, ekoloji dayanıqlığın artırılması və bu istiqamətdə həyata keçiriləcək tədbirlər planı müzakirə olunub.
Strateji inkişaf və rəqəmsallaşma məsələləri üzrə müşavir Toğrul Sadıqov qarşıda duran işlər və tədbirlər planının əsas istiqamətləri barədə məlumat verib.
İclasda yaşıl enerji mənbələrindən istifadənin genişləndirilməsi, ekoloji dayanıqlığın gücləndirilməsi, resurslardan səmərəli istifadə və bu istiqamətdə universitetdə həyata keçirilən və planlaşdırılan layihələrin SDG tələblərinə uyğun şəkildə sistemləşdirilməsi məsələləri nəzərdən keçirilib.
Rektor Yaşar Ömərov müəyyənləşdirilən istiqamətlər üzrə işlərin əlaqələndirilmiş şəkildə aparılması, tədbirlər planının icrası və qarşıya qoyulan hədəflərin reallaşdırılması ilə bağlı tapşırıqlar verib.