Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Serbiya Respublikasına rəsmi səfəri iki ölkə arasında mövcud olan dostluq və strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin daha da möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilir. Bu səfər təkcə diplomatik protokol xarakteri daşımır, həm də Cənubi Qafqaz ilə Balkan regionu arasında siyasi, iqtisadi və enerji əməkdaşlığının genişlənməsi üçün yeni imkanlar açır.
Belqradda dövlət başçısının rəsmi qarşılanma mərasimindən sonra nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə geniş tərkibli görüş keçirildi. Danışıqlarda ikitərəfli münasibətlərin mövcud vəziyyəti və perspektivləri ətraflı müzakirə olundu. Tərəflər qarşılıqlı hörmət, suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərinə əsaslanan münasibətlərin gələcəkdə də davam etdiriləcəyini vurğuladılar. Görüşlər zamanı regional təhlükəsizlik məsələləri də diqqət mərkəzində oldu. Həm Cənubi Qafqaz, həm də Balkan regionunda sabitliyin qorunmasının vacibliyi qeyd edildi və beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə sadiqliyin əhəmiyyəti ön plana çəkildi
Ümumiyyətlə Azərbaycan ilə Serbiya arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə sadiqlik üzərində qurulub. Hər iki dövlət bir-birinin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini daim dəstəkləyib. Bu prinsipial mövqe ölkələr arasında siyasi dialoqun əsasını təşkil edir və beynəlxalq platformalarda da özünü göstərir.
Prezident İlham Əliyevin Belqradda keçirdiyi yüksək səviyyəli görüşlər zamanı tərəflər siyasi əlaqələrin dinamik inkişafını məmnunluqla qeyd ediblər. Səfər çərçivəsində dövlət başçıları və nümayəndə heyətləri arasında keçirilən danışıqlarda regional təhlükəsizlik, iqtisadi əməkdaşlıq və enerji layihələri əsas müzakirə mövzuları olub. Müzakirə olunan sahələrin daha da inkişaf etdirilməsi əsas hədəf kimi müəyyən edilib.
Azərbaycan və Serbiya arasında iqtisadi əlaqələr son illər ərzində əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Ticarət dövriyyəsinin artımı, qarşılıqlı investisiya təşəbbüsləri və birgə layihələr əməkdaşlığın real nəticələrini nümayiş etdirir. Səfər zamanı biznes forumun təşkili iki ölkənin iş adamları arasında birbaşa təmasların qurulmasına şərait yaradıb. Azərbaycan şirkətləri Serbiyada infrastruktur layihələrində iştirak edir, eyni zamanda Serbiya şirkətləri də Azərbaycanda müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərməkdə maraqlıdır. Nəqliyyat, tikinti, kənd təsərrüfatı və sənaye sektorları əməkdaşlıq üçün prioritet istiqamətlər kimi müəyyən olunub.
Enerji sahəsi Azərbaycan–Serbiya münasibətlərində xüsusi yer tutur. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır və bu kontekstdə Serbiya ilə əməkdaşlıq strateji əhəmiyyət daşıyır. Tərəflər qaz təchizatı, alternativ enerji mənbələri və enerji infrastrukturunun inkişafı istiqamətində əməkdaşlığın genişləndirilməsini müzakirə ediblər. Azərbaycanın zəngin enerji resursları və Serbiyanın Avropa bazarlarına inteqrasiya imkanları qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlıq modelinin formalaşmasına zəmin yaradır. Bu əməkdaşlıq regionda enerji şaxələndirilməsinə də töhfə verir.
Səfər çərçivəsində humanitar sahədə əməkdaşlıq məsələləri də diqqət mərkəzində olub. Təhsil, mədəniyyət və turizm sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi xalqlar arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Mədəni tədbirlər və qarşılıqlı səfərlər ictimai diplomatiyanın inkişafında mühüm rol oynayır. Azərbaycan və Serbiya arasında dostluq münasibətləri yalnız rəsmi səviyyədə deyil, xalqlar arasında da səmimi təmaslarla müşayiət olunur. Bu isə əməkdaşlığın davamlı və uzunmüddətli xarakter almasına zəmin yaradır.
Prezident İlham Əliyevin Serbiyaya səfəri həm də daha geniş geosiyasi kontekstdə əhəmiyyətlidir. Cənubi Qafqazda formalaşan yeni reallıqlar və Balkan regionunda inteqrasiya prosesləri fonunda Bakı ilə Belqrad arasında əməkdaşlıq sabitlik və inkişaf üçün əlavə platforma yaradır. İki ölkə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də bir-birini dəstəkləyir və çoxtərəfli diplomatiyada koordinasiyalı mövqe nümayiş etdirir. Bu isə strateji tərəfdaşlığın yalnız ikitərəfli deyil, həm də qlobal səviyyədə əhəmiyyətini artırır.
Nəticə etibarı ilə demək olar ki, Prezident İlham Əliyevin Serbiya Respublikasına səfəri Azərbaycan–Serbiya münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Siyasi dialoqun dərinləşməsi, iqtisadi və enerji əməkdaşlığının genişlənməsi, humanitar əlaqələrin güclənməsi iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmlənəcəyini əminlik yaradır. Bu səfər bir daha təsdiq etdi ki, Azərbaycan və Serbiya qarşılıqlı etimad, hörmət və ortaq maraqlar əsasında qurulan münasibətləri gələcək illərdə də inkişaf etdirmək əzmindədir. Strateji baxış və praqmatik yanaşma isə bu tərəfdaşlığın davamlı uğurunun əsas təminatıdır.
Şahmar Umud oğlu Həsənov
Azərbaycan Texnologiya Universitetinin sosial məsələlər və ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə prorektoru
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə çıxışı zamanı ölkəmizin uzun illər ərzində formalaşmış investisiya etibarlılığına xüsusi diqqət çəkərək bildirib:
“Transmilli böyük şirkətlərlə iş təcrübəmiz – bu da böyük üstünlükdür. Müsbət investisiya iqlimi. Azərbaycan iqtisadiyyatına son 20 il ərzində 350 milyard dollardan çox sərmayə qoyulub. Xarici sərmayələr qorunub - həm qanunlar tərəfindən, eyni zamanda, gündəlik həyatda da görürük. Həm yerli, həm xarici sərmayələrin qorunması hər bir ölkənin inkişafını müəyyən edib, o cümlədən Azərbaycanın. Deyə bilərəm ki, burada da nadir təcrübəmiz var. 30 ildən çox davam edən bizim neft-qaz layihələrimiz necə imzalanıbsa, bu gün elə də icra edilir. Bu təcrübə əlbəttə ki, rəqəmsal dünyada aparıcı rol oynayan şirkətlərlə münasibətlərdə də özünü göstərməlidir.” - Bu fikir Azərbaycanın müstəqillik dövründən formalaşdırdığı iqtisadi modelin yeni – rəqəmsal mərhələyə keçidinin məntiqi davamıdır.
Müstəqillikdən strateji tərəfdaşlıqlara
1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycan iqtisadi sabitliyin təmin olunması və xarici sərmayənin cəlbi istiqamətində sistemli addımlar atdı. 1994-cü ildə imzalanan və tarixə “Əsrin müqaviləsi” kimi düşən neft sazişi transmilli şirkətlərlə əməkdaşlığın əsasını qoydu. Bu müqavilə və sonrakı enerji layihələri ölkəyə milyardlarla dollar investisiya cəlb edilməsinə, infrastrukturun yenilənməsinə, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və iqtisadi təhlükəsizliyin möhkəmlənməsinə səbəb oldu. Neft-qaz sektorunda formalaşmış etibarlı tərəfdaşlıq modeli beynəlxalq şirkətlər üçün Azərbaycanın sözünə və imzasına sadiq ölkə olduğunu nümayiş etdirdi. Bu amil sonrakı illərdə qeyri-neft sektoruna da sərmayə axınını sürətləndirdi.
Hüquqi baza və investisiya təhlükəsizliyi
Azərbaycan investisiyaların qorunması üçün müasir qanunvericilik bazası formalaşdırdı, beynəlxalq konvensiyalara qoşuldu və sahibkarlığın inkişafı üçün əlverişli mühit yaratdı. Vergi və gömrük sahəsində islahatlar, sənaye parklarının yaradılması, azad iqtisadi zonaların təşkili ölkənin investisiya cəlbediciliyini artırdı. Xarici və yerli sərmayələrin bərabər qorunması prinsipi iqtisadi siyasətin əsas sütununa çevrildi. Nəticə etibarilə, son 20 ildə Azərbaycan iqtisadiyyatına 350 milyard dollardan çox sərmayə qoyulub. Bu göstərici region üçün rekord səviyyədədir və ölkənin sabitlik və etibarlılıq imicini təsdiqləyir.
Enerjidən rəqəmsala: yeni mərhələ
Son illər Azərbaycan iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi siyasətini prioritet elan edərək rəqəmsal transformasiyaya keçidi sürətləndirib. Elektron hökumət xidmətlərinin genişləndirilməsi, rəqəmsal imza sisteminin tətbiqi, startap ekosisteminin formalaşdırılması, innovasiya mərkəzlərinin yaradılması bu istiqamətdə atılan mühüm addımlardır. Dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması şəffaflığın artmasına, vətəndaş məmnuniyyətinin yüksəlməsinə və korrupsiya risklərinin azalmasına gətirib çıxarıb. Eyni zamanda, beynəlxalq texnologiya şirkətləri ilə əməkdaşlıq, məlumat mərkəzlərinin qurulması və süni intellekt, “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” layihələrinin həyata keçirilməsi ölkənin yeni rəqəmsal arxitekturasının əsas elementləridir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur – rəqəmsal inkişaf modeli
İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyaları Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf modelinin real tətbiq nümunəsidir. Müasir infrastruktur, yaşıl enerji həlləri və rəqəmsal idarəetmə sistemləri bu əraziləri regionun innovasiya məkanına çevirir. Bu layihələr bir daha göstərir ki, enerji sektorunda əldə edilmiş idarəetmə və tərəfdaşlıq təcrübəsi artıq rəqəmsal transformasiya sahəsində də tətbiq edilir.
Azərbaycan 30 ildən artıq davam edən enerji layihələrində formalaşdırdığı etibarlı tərəfdaşlıq modelini indi rəqəmsal dünyaya daşıyır. Müstəqillik dövründə qurulan güclü hüquqi baza, investisiyaların qorunması mexanizmləri, transmilli şirkətlərlə əməkdaşlıq təcrübəsi və iqtisadi sabitlik yeni rəqəmsal mərhələnin möhkəm təməlini təşkil edir. Beləliklə, “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” yalnız texnoloji yenilənmə proqramı deyil, eyni zamanda, müstəqillikdən bu günə qədər formalaşmış iqtisadi etibarlılıq modelinin müasir davamıdır. Azərbaycan artıq təkcə enerji ixrac edən ölkə deyil, həm də rəqəmsal inkişaf istiqamətində regionda aparıcı mövqe tutmağa iddialı strateji mərkəzdir.
Xəyalə Mürsəl
Azərbaycan Texnologiya Universitetinin Mətbuat xidmətinin rəhbəri
Azərbaycan Texnologiya Universitetində (ATU) Elmi Şuranın növbəti iclası keçirilib. Universitetin rektoru, Elmi Şura sədri Yaşar Ömərov kvorumun mövcudluğunu nəzərə alaraq iclası açıq elan edib və gündəlikdə duran məsələləri iştirakçıların diqqətinə çatdırıb.
İclasda strateji inkişaf və rəqəmsallaşma məsələləri üzrə müşavir Toğrul Sadıqov Strateji İnkişaf Planının 2025-ci il üzrə icrasına dair hesabatla çıxış edib.
Daha sonra Keyfiyyətin Təminatı və Audit şöbəsinin müdiri Qədir Novruzov keçirilmiş sorğuların nəticələrinə dair hesabat məruzəsi ilə çıxış edib.
Tədrisin təşkili və idarə edilməsi şöbəsinin müdiri Cəsarət Şabanov hazırladığı “Kredit sistemi ilə təhsil alan tələbələrin biliyinin qiymətləndirilməsi üçün Təlimat” kitabçasının nümunəsini təsdiq üçün Elmi Şuraya təqdim edib. Sosial məsələlər və ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə prorektor Şahmar Həsənov isə ştat cədvəlində dəyişiklik təklifi ilə çıxış edib.
İclasda səsləndirilən məsələlər müzakirə olunaraq müvafiq qərarlar qəbul edilib.
Azərbaycan Texnologiya Universitetində (ATU) Tələbə Elmi Cəmiyyətinin (TEC) hesabat-seçki konfransı təşkil olunub. Tədbirdə elm və innovasiya məsələləri üzrə prorektor Sahil Həmidov, Elmi Tədqiqat Mərkəzinin direktoru Qalibə Məmmədova, Qida mühəndisliyi fakültəsinin dekanı Mehman İsmayılov, İnnovasiya Mərkəzinin müdiri Elnur Əhmədov, TEC sədri Aysel Məmmədli, fakültə TEC sədrləri və üzvləri iştirak ediblər.
Konfransda TEC sədri Aysel Məmmədli cəmiyyətin illik elmi fəaliyyəti barədə geniş hesabat məruzəsi ilə çıxış edib. Daha sonra fakültə TEC sədrləri çıxış edərək TEC-in fakültələr üzrə həyata keçirdiyi fəaliyyətlərdən, əldə olunan nailiyyətlərdən bəhs ediblər. Çıxışlarda TEC-in tələbələrin elmi biliklərinin artırılmasına və intellektual səviyyələrinin yüksəldilməsinə müsbət və səmərəli təsir göstərdiyi xüsusi vurğulanıb, eyni zamanda fəaliyyətin daha da genişləndirilməsi məqsədilə təkliflər səsləndirilib.
Konfrans TEC-in Şura üzvlərinin seçilməsi ilə öz işini yekunlaşdırıb. Ardınca TEC-in yeni tərkibdə ilk iclası keçirilib.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 09.01.2026-cı il tarixli qərarı ilə Azərbaycan Texnologiya Universitetinin (ATU) Ətraf mühitin mühafizəsi kafedrasının əməkdaşı İmmi Əliyevaya 2426.01 – Ekologiya ixtisasında biologiya elmləri elm sahəsi üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi verilib.
Təbrik edirik!
Müasir dünyada ksenofobiya, dini dözümsüzlük və etnik münaqişələrin artdığı bir dövrdə humanizm və sülh ideyalarını təbliğ edən liderlərin fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı il üzrə nüfuzlu “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı” (Zayed Award for Human Fraternity) ilə təltif edilməsi, ölkəmizin onilliklər ərzində formalaşdırdığı tolerantlıq mühitinin və dövlət başçısının qlobal sülhə verdiyi töhfələrin beynəlxalq səviyyədə ən yüksək təsdiqidir.
Bu mükafat 2019-cu ildə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin qurucusu Şeyx Zayed bin Sultan Al Nayanın irsini yaşatmaq məqsədilə təsis edilib. Mükafatın ilk fəxri laureatları elə sənədi imzalayan iki böyük dini lider - Papa Fransisk və Şeyx Əhməd ət-Tayyeb olublar. Mükafat yalnız sülh bəyanatları verən deyil, bu ideyaları real əməllərə çevirən şəxsiyyətlərə təqdim olunur. İlham Əliyevin bu mükafata layiq görülməsi, onun rəhbərliyi ilə Azərbaycanın fərqli dinlərin və mədəniyyətlərin harmonik şəkildə bir arada yaşadığı nadir bir məkana çevrilməsinin nəticəsidir.
Azərbaycanın bu ali mükafata gedən yolu təsadüfi uğurlardan deyil, düşünülmüş və sistemli bir strategiyadan keçir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə multikulturalizm ölkədə sadəcə bir dözümlülük mühiti deyil, həm də qanunvericiliklə tənzimlənən və dövlət institutları tərəfindən dəstəklənən bir modelə çevrilmişdir. Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin yaradılması və ali təhsil müəssisələrində bu sahənin elmi əsaslarla tədris olunması, Azərbaycanın gələcək nəsillərini “insan qardaşlığı” prinsipləri ruhunda yetişdirmək hədəfinin göstəricisidir. “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı” məhz bu institusional yanaşmaya - fərqlilikləri bir zənginlik kimi idarə etmək bacarığına verilən qiymətdir.
Ən mühüm məqamlardan biri Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə 2008-ci ildən start götürən “Bakı Prosesi”dir. Bu platforma Şərq ilə Qərb, İslam dünyası ilə Xristian dünyası arasında körpü rolu oynayır. Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun mütəmadi olaraq Bakıda keçirilməsi, Azərbaycanın qlobal humanitar gündəliyi müəyyən edən mərkəzlərdən birinə çevrilməsini təmin etmişdir. “Zayed” mükafatı bu fəaliyyətin qlobal miqyasda nə qədər zəruri olduğunu bir daha sübut etdi.
Dinlərarası harmoniyanın Azərbaycan modeli dünya üçün bir örnəkdir. Prezident İlham Əliyevin “Multikulturalizm Azərbaycanın həyat tərzidir” fəlsəfəsi ölkədəki bütün dini konfessiyaların dövlət tərəfindən bərabər dəstəklənməsində özünü göstərir. Mükafat komitəsi bu təltiflə həm də Azərbaycandakı bu daxili sabitliyi və fərqli inanclara olan dərin hörməti yüksək qiymətləndirmişdir. Eyni zamanda, Heydər Əliyev Fondunun Vatikanda xristian katakombaların, Fransada kilsələrin, dünyanın müxtəlif yerlərində dini abidələrin bərpasındakı rolu bu humanitar missiyanın sərhədləri aşdığını və Azərbaycanın bəşəri irsə olan hörmətini nümayiş etdirir.
İnsan qardaşlığı yalnız dözümlü olmaq deyil, həm də çətin anda dəstək olmaqdır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın humanitar diplomatiyası həm pandemiya dövründə, həm də təbii fəlakətlər zamanı dini və irqi fərq qoymadan onlarla ölkəyə yardım əlini uzatması ilə yadda qalmışdır.
Bu mükafat Prezident İlham Əliyevin Cənubi Qafqazda yeni bir dövr - davamlı sülh və əməkdaşlıq erası yaratmaq səylərini əks etdirir. Otuz illik münaqişədən sonra Azərbaycanın sülh müqaviləsi və regional inteqrasiya təklifləri, intiqam deyil, birgəyaşayış və qardaşlıq prinsiplərinə əsaslanır. Bu cür uzaqgörənlik mükafat komitəsinin diqqətindən yayına bilməzdi, çünki insan qardaşlığı ən çox müharibədən sonrakı bərpa və barışıq proseslərində sınağa çəkilir.
Prezident İlham Əliyevin “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”na layiq görülməsi təkcə bir siyasi liderin uğuru deyil, bütövlükdə Azərbaycan xalqının əsrlər boyu yaşatdığı tolerantlıq mədəniyyətinin zəfəridir. Bu hadisə Azərbaycanın “yumşaq güc” diplomatiyasını gücləndirir və ölkəmizin beynəlxalq aləmdə dialoq, sülh və qarşılıqlı hörmət rəmzi kimi imicini möhkəmləndirir. Bu mükafat bir daha göstərdi ki, Azərbaycanın təklif etdiyi multikulturalizm modeli bəşəriyyətin gələcək birgəyaşayışı üçün ən optimal yoldur.
Azərbaycan Texnologiya Umiversiteti
İctimai elmlər və multikulturalizm
kafedrasının dos.əv., t.f.d. M.İ.Tağıyeva
