Azərbaycan və Ukrayna arasında münasibətlər son illərdə yalnız siyasi dialoq səviyyəsində deyil, həm də iqtisadi, enerji, humanitar və strateji istiqamətlərdə ardıcıl şəkildə inkişaf edərək yeni mərhələyə yüksəlib. Prezident İlham Əliyevin Prezident Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri zamanı verdiyi bəyanatda da vurğulandığı kimi, iki ölkə arasında əlaqələr qarşılıqlı hörmət, suverenlik və ərazi bütövlüyünə dəstək kimi fundamental prinsiplər üzərində qurulub.

İki ölkə arasında siyasi münasibətlərin əsası müstəqillik illərinin ilk dövrlərində formalaşıb və 2008-ci ildə Kiyevdə, 2011-ci ildə Bakıda imzalanmış strateji tərəfdaşlığa dair sənədlərlə daha da möhkəmlənib. Bu sənədlər Azərbaycan və Ukraynanın beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə – dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və sərhədlərin toxunulmazlığına – sadiqliyini rəsmiləşdirib. Hər iki ölkə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də bu prinsipləri qarşılıqlı şəkildə dəstəkləməyə davam edir.

Münasibətlərin inkişafında dövlət başçıları səviyyəsində intensiv təmaslar xüsusi rol oynayır. Son illərdə keçirilən görüşlərin dinamikliyi ikitərəfli əlaqələrin strateji xarakterini daha da gücləndirib. Xüsusilə 2022-ci ilin yanvarında Prezident İlham Əliyevin Kiyevə səfəri və sonrakı illərdə müxtəlif beynəlxalq platformalarda baş tutan görüşlər əməkdaşlığın davamlılığını təmin edən mühüm siyasi mexanizm kimi çıxış edir. Bu təmaslar iki ölkə arasında etimad mühitinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri enerji sahəsində əməkdaşlıqdır. Dövlət Neft Şirkəti – SOCAR uzun illərdir ki, Ukrayna bazarında uğurla fəaliyyət göstərir. Şirkətin ölkədə həyata keçirdiyi layihələr yanacaq təminatının sabitliyinə və enerji infrastrukturunun inkişafına töhfə verir. Eyni zamanda, enerji sahəsində yeni birgə layihələrin, sərmayə təşəbbüslərinin və logistika imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində müzakirələr davam edir. Bu əməkdaşlıq yalnız ticarət əlaqələri ilə məhdudlaşmır, həm də strateji enerji təhlükəsizliyi baxımından əhəmiyyət daşıyır.

İqtisadi münasibətlər də son illərdə dinamik şəkildə inkişaf edir. Azərbaycan və Ukrayna arasında ticarət dövriyyəsi artıq yarım milyard dolları keçib və bu rəqəmin artması üçün geniş potensial mövcuddur. Kənd təsərrüfatı məhsulları, sənaye malları və logistika sahəsində qarşılıqlı əməkdaşlıq iqtisadi əlaqələrin şaxələnməsinə şərait yaradır. Hər iki ölkə bu sahədə yeni imkanların araşdırılmasında maraqlıdır.

Bununla yanaşı, humanitar və mədəni əlaqələr də ikitərəfli münasibətlərin mühüm hissəsini təşkil edir. Təhsil, mədəniyyət və elmi mübadilə proqramları xalqlar arasında yaxınlığın artmasına xidmət edir. Universitetlərarası əməkdaşlıq, tələbə mübadiləsi və birgə layihələr gənclər arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə şərait yaradır. Bu, uzunmüddətli perspektivdə münasibətlərin dayanıqlığını təmin edən vacib amillərdən biridir.

Son illərdə gündəmə gələn mühüm istiqamətlərdən biri də hərbi-texniki və sənaye sahəsində əməkdaşlıqdır. Hər iki ölkənin müdafiə sənayesinin inkişafı və bu sahədə birgə istehsal imkanları perspektivli əməkdaşlıq istiqaməti kimi qiymətləndirilir. Bu sahədə aparılan müzakirələr gələcəkdə yeni layihələrin reallaşdırılmasına zəmin yarada bilər.

Ümumilikdə, Azərbaycan və Ukrayna arasında münasibətlər qarşılıqlı maraqlar, siyasi etimad və strateji tərəfdaşlıq prinsipləri əsasında inkişaf edir. Mövcud dinamika göstərir ki, iki ölkə arasındakı əməkdaşlıq yalnız keçmişin davamı deyil, həm də gələcəyə yönəlmiş yeni imkanlar platformasıdır. Dövlət başçılarının vurğuladığı kimi, bu əlaqələr növbəti illərdə daha da genişlənəcək və müxtəlif sahələri əhatə edən çoxşaxəli əməkdaşlıq modelinə çevriləcək.

Xəyalə Məmmmədova

Azərbaycan Texnologiya Universitetinin Mətbuat xidmətinin rəhbəri