27 Sentyabr – Anım Günü Azərbaycan xalqının Vətən müharibəsində canından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsini ehtiramla yad etdiyi gündür.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixinin ən mühüm səhifələrindən birinə çevrildi. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində işğal altında olan ərazilərimizin böyük hissəsi azad edildi. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən tədbirlərdən sonra Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyi bərpa olundu.
Bəs bu qarşıdurmanın tarixi və siyasi kökləri haradan başlayır?
XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində erməni siyasi dairələrinin bir hissəsində geniş əraziləri əhatə edən dövlət yaratmaq ideyaları formalaşmışdı. “Böyük Ermənistan” anlayışı ilə ifadə olunan bu yanaşma müxtəlif dövrlərdə fərqli ərazi layihələrində öz əksini tapıb.
1919-cu ildə Paris Sülh Konfransına təqdim edilən erməni nümayəndələrinin sənədlərində də geniş ərazi tələbləri irəli sürülürdü. Bu layihələr Qara dəniz və Aralıq dənizinə çıxışı olan daha böyük Ermənistan dövlətinin yaradılmasını nəzərdə tuturdu.
Bu faktlar tarixə yalnız keçmişin hadisəsi kimi yanaşmamağın vacibliyini göstərir. Ərazi iddiaları və maksimalist siyasi layihələr Cənubi Qafqazda uzunmüddətli qarşıdurmalara səbəb olub, xalqlara böyük itkilər yaşadıb.
Azərbaycan üçün 27 Sentyabr həm də bu tarixi dərslərin xatırlanması deməkdir.
Şəhidlərimizin canı bahasına əldə olunan Zəfər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin təmin olunması ilə nəticələndi. Bu gün qarşıda duran əsas məqsəd isə əldə edilmiş sülh imkanlarını qorumaq, regionda sabitliyin və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə nail olmaqdır.
2025-ci ildə Azərbaycan və Ermənistan arasında ilkinləşdirilmiş sülh sazişinin mətnində tərəflərin bir-birinin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tanıması, qarşılıqlı ərazi iddialarından imtina etməsi mühüm müddəalar kimi əksini tapıb.
27 Sentyabr – Anım Günü bizə bir daha xatırladır: tarix unudulmamalıdır. Şəhidlərimizin xatirəsi daim yaşadılmalı, onların uğrunda mübarizə apardıqları Vətənimizin suverenliyi və ərazi bütövlüyü qorunmalıdır.
Şəhidlərimizin əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edirik.
Azərbaycan Texnologiya Universitetində (ATU) 27 Sentyabr – Anım Gününə həsr olunmuş tədbir keçirilib. Tədbirdən əvvəl universitetin həyətində ATU-nun şəhid məzun və tələbələrinin xatirəsinə ucaldılmış abidə ziyarət olunub, önünə gül dəstələri düzülüb.
Daha sonra universitetin rəhbər heyəti qazi tələbələrlə birlikdə baş meydanda nümayiş etdirilən 27 Sentyabr – Anım Gününə həsr olunmuş rəsm sərgisi ilə tanış olublar. Sərgidə Dizayn ixtisası üzrə təhsil alan tələbələrin hazırladığı əsərlər nümayiş etdirilib.
Tədbirin rəsmi hissəsində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndirilib, ardınca Vətənin ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçən şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib. Daha sonra tədbir iştirakçılarına “44 günlük Zəfər salnaməsi” adlı sənədli film nümayiş etdirilib.
Azərbaycan Texnologiya Universitetinin rektoru Yaşar Ömərov çıxışında Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun göstərdiyi şücaətdən, mübariz əsgər və zabitlərimizin qəhrəmanlığından, şəhidlərimizin misilsiz fədakarlığından söz açıb. Rektor Vətən müharibəsində iştirak edən ATU-nun şəhid məzun və tələbələrinin keçdiyi döyüş yoluna da diqqət çəkib.
Daha sonra “Xüsusi Təyinatlıların Qaziləri, Şəhid Ailələri və Veteranları” İctimai Birliyinin üzvü, Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin ehtiyatda olan baş leytenantı Əli Paşayev çıxış edib. O, Vətən müharibəsi zamanı yaşanan hadisələrdən, döyüşlərin ağır və qürurlu anlarından danışıb.
Şəhid Firdovsi Abdullayevin bacısı, ATU-nun Nəqliyyat və sənaye texnologiyaları fakültəsinin tələbəsi Nuranə Abdullayeva çıxışında qardaşının xatirəsindən söz açıb. O bildirib ki, Vətən müharibəsində şəhid olan qardaşı ilə yanaşı, yaxın qohumları – xalası və dayısı uşaqları olmaqla, ailəsinin daha dörd şəhidi var. Nuranə Abdullayeva bu taleyin ailəsi üçün həm ağır itki, həm də böyük qürur olduğunu ifadə edib.
2023-cü ildə dövlət suverenliyimizin bərpasını təmin edən lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin iştirakçıları – ATU-nun Nəqliyyat mühəndisliyi ixtisasının II kurs tələbələri Elton Mahmudov və Röyal Həmidov da tədbirdə çıxış ediblər. Onlar torpaqlarımızın azadlığı və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canından keçən şəhidlərin qəhrəmanlığından danışıblar.
Tədbirin sonunda Qida mühəndisliyi fakültəsinin tələbəsi Xədicə Qurbanlı 27 Sentyabr – Anım Gününə həsr olunmuş şeir səsləndirib.
Azərbaycan xalqının müasir tarixində elə günlər var ki, həmin tarixlər yalnız təqvimdə müəyyən bir günü ifadə etmir, xalqın milli yaddaşında bütöv bir dövrün, böyük tarixi dönüşün və dövlətçilik iradəsinin rəmzinə çevrilir. 20 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü də Azərbaycan tarixində məhz belə əlamətdar günlərdən biridir. Bu gün dövlətimizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa olunması ilə nəticələnən tarixi proseslərin məntiqi yekununu ifadə edir. Azərbaycanın dövlətçilik tarixində suverenlik anlayışı hər zaman xüsusi əhəmiyyət daşıyıb. Suveren dövlət olmaq yalnız beynəlxalq hüquq baxımından müstəqil qərarlar qəbul etmək deyil, həm də həmin qərarları ölkənin bütün ərazisində həyata keçirmək, dövlət sərhədlərinin və konstitusiya quruluşunun bütövlüyünü təmin etmək deməkdir. Bu baxımdan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa edilməsi xalqımızın milli dövlətçilik tarixində mühüm mərhələ təşkil edir.
Uzun illər ərzində Azərbaycan torpaqlarının işğal altında qalması ölkənin qarşısında ciddi siyasi, hərbi, sosial və humanitar problemlər yaratmışdı. Birinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinin bir hissəsi işğal edilmiş, yüz minlərlə insan doğma yurdlarından məcburi köçkün vəziyyətinə düşmüşdü. Münaqişənin sülh yolu ilə həlli istiqamətində uzun illər aparılan danışıqlar isə nəticə etibarilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasını təmin edə bilmədi. Bununla belə, Azərbaycan dövləti bütün bu illər ərzində öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etmək məqsədindən imtina etmədi. Ölkənin iqtisadi, siyasi və hərbi potensialının gücləndirilməsi, beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycanın mövqeyinin möhkəmləndirilməsi və milli həmrəyliyin qorunması bu istiqamətdə həyata keçirilən dövlət siyasətinin mühüm tərkib hissəsinə çevrildi.
44 günlük Vətən müharibəsi və tarixi dönüş: 2020-ci ilin sentyabrında başlayan İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycan tarixində yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində ölkənin ərazi bütövlüyünün böyük hissəsi bərpa edildi. Dövlət başçısının müharibə dövründə xalqa müraciətləri və beynəlxalq ictimaiyyətə verdiyi açıqlamalar Azərbaycanın mövqeyinin dünyaya çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdı. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində Azərbaycanın bir sıra şəhər, rayon və kəndləri işğaldan azad edildi. Şuşa şəhərinin azad olunması isə müharibənin gedişində xüsusi tarixi əhəmiyyət daşıyan hadisə oldu.
2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya arasında imzalanmış üçtərəfli bəyanat hərbi əməliyyatların dayandırılmasına və bölgədə yeni reallığın formalaşmasına səbəb oldu. Bununla yanaşı, Azərbaycanın qarşısında duran əsas məsələlərdən biri ölkənin bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam təmin edilməsi olaraq qalırdı.
Sonrakı dövrdə Azərbaycan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başladı. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin minalardan təmizlənməsi, yeni yolların və infrastrukturun yaradılması, yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. Lakin Qarabağda dövlət suverenliyinin tam təmin olunması prosesi hələ başa çatmamışdı. Bölgədə mövcud olan qanunsuz silahlı birləşmələr, mina təhlükəsi və digər təhlükəsizlik problemləri Azərbaycanın qarşısında əlavə çağırışlar yaradırdı.
19–20 sentyabr 2023-cü il: suverenliyin tam bərpası: 2023-cü ilin sentyabrında Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri ölkənin dövlət suverenliyinin tam bərpası baxımından həlledici mərhələ oldu. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən dövlət siyasətinin əsas nəticələrindən biri Azərbaycanın suverenliyinin ölkənin bütün ərazisində təmin edilməsi idi. Sentyabr hadisələrindən sonra dövlət başçısının Xankəndidə Azərbaycan Bayrağını ucaltması isə ölkənin müasir tarixində mühüm rəmzi hadisələrdən biri kimi yadda qaldı.
2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Qarabağ iqtisadi rayonunda konstitusiya quruluşunun bərpa edilməsi məqsədilə lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə başladı. Tədbirlər nəticəsində Azərbaycan ərazisində qanunsuz silahlı birləşmələrin fəaliyyətinə son qoyuldu və sentyabrın 20-də atəşin dayandırılması ilə bağlı razılaşma əldə edildi. Bu hadisələr Azərbaycanın dövlət suverenliyinin ölkənin bütün ərazisində təmin edilməsi baxımından mühüm tarixi mərhələ oldu. Beləliklə, 30 ildən artıq davam edən işğal və separatizm probleminin hərbi-siyasi nəticələri aradan qaldırıldı və Azərbaycanın dövlət hakimiyyəti ölkənin bütün ərazisində bərpa edildi. Məhz bu tarixi hadisənin əhəmiyyətini nəzərə alaraq Azərbaycan Respublikasında 20 sentyabr Dövlət Suverenliyi Günü kimi təsis edildi. Bu qərar tariximizin mühüm səhifələrindən birinin dövlət səviyyəsində əbədiləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
20 Sentyabr yalnız hərbi uğurun deyil, həm də Azərbaycan dövlətinin uzunmüddətli və ardıcıl siyasətinin nəticəsini ifadə edən bir tarixdir. Bu tarix Azərbaycan xalqının öz dövlətinə, torpağına və gələcəyinə bağlılığının rəmzlərindən birinə çevrilmişdir.
Suverenlik – dövlət müstəqilliyinin əsas şərti: Suverenlik anlayışı dövlətin müstəqilliyinin fundamental elementlərindən biridir. Dövlətin suverenliyi onun daxili və xarici siyasətini müstəqil şəkildə müəyyən etməsi, dövlət hakimiyyətinin bütün ölkə ərazisində üstün hüquqi qüvvəyə malik olması və ərazi bütövlüyünün qorunması ilə bağlıdır. Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası bu baxımdan yalnız milli məsələ deyil, həm də beynəlxalq hüququn fundamental prinsipləri ilə əlaqəli hadisədir. Dövlətlərin ərazi bütövlüyü, suverenliyi və sərhədlərinin toxunulmazlığı müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin əsas prinsipləri sırasında yer alır.
Azərbaycan uzun illər ərzində beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi sənədlərə əsaslanaraq öz ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsini tələb etmişdir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi qətnamələrdə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və işğal olunmuş ərazilərindən qüvvələrin çıxarılması məsələsi öz əksini tapmışdı. Lakin həmin sənədlərin uzun müddət icra olunmaması münaqişənin davam etməsinə səbəb olan amillərdən biri kimi qiymətləndirilirdi.
2020-ci il müharibəsindən və 2023-cü ilin sentyabr hadisələrindən sonra yaranmış yeni vəziyyət Azərbaycanın öz ərazisində dövlət suverenliyini tam təmin etməsinə imkan verdi. Bu proses həm də beynəlxalq hüquqda dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyinin əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirdi.
Zəfərdən quruculuğa: Dövlət suverenliyinin bərpasından sonra Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi əsas istiqamətlərdən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq layihələri bu siyasətin praktiki ifadəsidir. Yeni yaşayış məntəqələrinin salınması, müasir infrastrukturun yaradılması, nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin bərpası və sosial obyektlərin tikilməsi həmin ərazilərin ölkənin iqtisadi və sosial həyatına yenidən inteqrasiyasına xidmət edir.
Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma yurdlarına qayıtması isə Azərbaycanın qarşısında duran mühüm humanitar və sosial vəzifələrdən biridir. İnsanların uzun illərdən sonra doğma torpaqlarına qayıtması yalnız fərdi talelər baxımından deyil, həm də milli yaddaş və tarixi ədalətin bərpası baxımından əhəmiyyətlidir.
Bu gün Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda aparılan quruculuq işləri Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinin mühüm göstəricilərindən biridir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin ölkənin iqtisadi, sosial və mədəni həyatına yenidən inteqrasiyası qarşıdakı illərin əsas vəzifələrindən biri olaraq qalır.
20 Sentyabrın milli yaddaşımızdakı yeri: Tarix yalnız keçmişdə baş vermiş hadisələrin ardıcıllığı deyil. Tarix həm də cəmiyyətin özünü dərk etməsinin, milli kimliyini və dövlətçilik ənənələrini qorumasının mühüm vasitəsidir. 20 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqının müasir tarixində milli birlik, dövlətçilik və suverenlik anlayışlarının vəhdətini ifadə edən mühüm tarixdir. Bu gün gənc nəslə dövlət müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün əhəmiyyətinin aşılanması baxımından da mühüm tərbiyəvi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi asanlıqla əldə edilməyib. 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan qarşısında mürəkkəb siyasi və iqtisadi problemlərlə yanaşı, ərazi bütövlüyünün qorunması kimi ağır məsələ də dayanmışdı. Sonrakı illərdə dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, iqtisadi inkişafın təmin edilməsi və müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi Azərbaycanın dövlətçilik potensialının artmasına şərait yaratdı. 20 Sentyabr bu uzun tarixi prosesin mühüm nəticələrindən birini simvolizə edir. Bu tarix Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsinin, ərazi bütövlüyünə bağlılığının və milli həmrəyliyinin ifadəsidir.
Azərbaycan Texnologiya Universiteti
Sosial məsələlər və ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə prorektor
Şahmar Umud oğlu Həsənov
Azərbaycan Texnologiya Universitetində (ATU) 20 Sentyabr - Dövlət Suverenliyi Gününə həsr olunmuş tədbir keçirilib. Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb. Ardınca Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canından keçən şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.
Tədbirdə sosial məsələlər və ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə prorektor Şahmar Həsənov açılış nitqi ilə çıxış edib, Dövlət Suverenliyi Gününün tarixi əhəmiyyətindən və suverenlik anlayışının Azərbaycan tarixindəki yerindən danışıb. Prorektor dövlət suverenliyinin bərpasına aparan tarixi proseslərə və bu istiqamətdə baş verən mühüm hadisələrə diqqət çəkib.
Tədbirdə Turizm fakültəsinin dekanı prof.Yusif Hümbətov, Humanitar elmlər və multikulturalizm kafedrasının əməkdaşları Zəminə Novruzova, Səlminə Abbasova, Lamiyə Bayramova və Leyla Bayramova da mövzu ilə bağlı çıxış ediblər. Çıxışlarda Azərbaycanın dövlətçilik tarixində suverenliyin yeri, milli birlik və dövlətçilik dəyərləri, eləcə də ölkənin ərazi bütövlüyü və suverenliyinin bərpası ilə nəticələnən tarixi mərhələlərə nəzər salınıb. Qeyd olunub ki, 2020-ci il Vətən müharibəsində əldə olunan Zəfər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm mərhələ olub. 2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan və 24 saatdan az davam edən antiterror tədbirləri isə bu prosesin məntiqi davamı olaraq Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpasını təmin edib.
Çıxışlarda vurğulanıb ki, dövlət suverenliyinin tam bərpası Prezident İlham Əliyevin siyasi iradəsi və qətiyyəti, Azərbaycan xalqının birliyi və Azərbaycan Ordusunun şücaəti sayəsində mümkün olub. 20 sentyabr 2023-cü il Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində konstitusiya quruluşunu və dövlət hakimiyyətinin suverenliyini tam təmin etməsi baxımından mühüm tarixi mərhələ kimi dəyərləndirilib. Bildirilib ki, 20 Sentyabr – Zəfərimizin, dövlət suverenliyimizin və milli iradəmizin tarixə yazıldığı gündür və bu şərəfli tarix Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşayacaq.
Azərbaycan Texnologiya Universitetində (ATU) “Agro Dairy” şirkətinin mütəxəssisləri tərəfindən Qida mühəndisliyi ixtisasının tələbələri üçün iki günlük təlimlər keçirilib.
İlk gün şirkətin nümayəndəsi - öyrənmə və inkişaf üzrə supervayzeri Aysel Rzayeva tələbələrə “Səmərəli ünsiyyət qaydaları” mövzusunda təlim keçib. Təlimdə effektiv ünsiyyətin əsas prinsipləri, qarşılıqlı əlaqənin düzgün qurulması və peşəkar mühitdə ünsiyyət bacarıqları barədə danışılıb.
İkinci gün isə şirkətin keyfiyyətə nəzarət üzrə direktor müavini Bəhruz Səfərov tərəfindən “Buğda qəbulu, saxlanması və emalı proseslərində keyfiyyətə nəzarət fəaliyyəti” mövzusunda ustad dərsi keçirilib. Ustad dərsində tələbələr buğdanın qəbulu, saxlanması və emalı mərhələlərində keyfiyyətə nəzarətin təşkili, istehsalatda tətbiq olunan yanaşmalar və əsas nəzarət meyarları ilə tanış olublar.
Şirkət mütəxəssisləri ilə keçirilən görüşlər tələbələrin qida sənayesində tətbiq olunan iş prinsipləri və istehsalat prosesləri haqqında biliklərini genişləndirib.
Azərbaycan Texnologiya Universitetində (ATU) Karyera Mərkəzinin və İnnovasiya Mərkəzinin yeni ofisi istifadəyə verilib.
Rektor Yaşar Ömərov hər iki ofisdə yaradılan şəraitlə tanış olub, burada həyata keçirilən işlər və qarşıdakı fəaliyyət istiqamətləri barədə tövsiyə və tapşırıqlar verib.
Karyera Mərkəzinin yeni ofisində tələbələrin istehsalat təcrübəsinin təşkilinin və koordinasiyasının, tələbə və məzunlarla işin daha səmərəli qurulmasının, təcrübə və karyera imkanlarının genişləndirilməsinin, eləcə də işəgötürənlərlə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinin təmin edilməsi üçün daha əlverişli iş mühiti yaradılıb.
İnnovasiya Mərkəzinin yeni ofisi isə tələbə və gənclərin innovativ ideyalarının dəstəklənməsi, startap təşəbbüslərinin inkişafı və innovasiya yönümlü layihələrin həyata keçirilməsi üçün fəaliyyətin daha səmərəli koordinasiyasına imkan verir.
