Azərbaycan və Ukrayna arasında münasibətlər son illərdə yalnız siyasi dialoq səviyyəsində deyil, həm də iqtisadi, enerji, humanitar və strateji istiqamətlərdə ardıcıl şəkildə inkişaf edərək yeni mərhələyə yüksəlib. Prezident İlham Əliyevin Prezident Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri zamanı verdiyi bəyanatda da vurğulandığı kimi, iki ölkə arasında əlaqələr qarşılıqlı hörmət, suverenlik və ərazi bütövlüyünə dəstək kimi fundamental prinsiplər üzərində qurulub.

İki ölkə arasında siyasi münasibətlərin əsası müstəqillik illərinin ilk dövrlərində formalaşıb və 2008-ci ildə Kiyevdə, 2011-ci ildə Bakıda imzalanmış strateji tərəfdaşlığa dair sənədlərlə daha da möhkəmlənib. Bu sənədlər Azərbaycan və Ukraynanın beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə – dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və sərhədlərin toxunulmazlığına – sadiqliyini rəsmiləşdirib. Hər iki ölkə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də bu prinsipləri qarşılıqlı şəkildə dəstəkləməyə davam edir.

Münasibətlərin inkişafında dövlət başçıları səviyyəsində intensiv təmaslar xüsusi rol oynayır. Son illərdə keçirilən görüşlərin dinamikliyi ikitərəfli əlaqələrin strateji xarakterini daha da gücləndirib. Xüsusilə 2022-ci ilin yanvarında Prezident İlham Əliyevin Kiyevə səfəri və sonrakı illərdə müxtəlif beynəlxalq platformalarda baş tutan görüşlər əməkdaşlığın davamlılığını təmin edən mühüm siyasi mexanizm kimi çıxış edir. Bu təmaslar iki ölkə arasında etimad mühitinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri enerji sahəsində əməkdaşlıqdır. Dövlət Neft Şirkəti – SOCAR uzun illərdir ki, Ukrayna bazarında uğurla fəaliyyət göstərir. Şirkətin ölkədə həyata keçirdiyi layihələr yanacaq təminatının sabitliyinə və enerji infrastrukturunun inkişafına töhfə verir. Eyni zamanda, enerji sahəsində yeni birgə layihələrin, sərmayə təşəbbüslərinin və logistika imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində müzakirələr davam edir. Bu əməkdaşlıq yalnız ticarət əlaqələri ilə məhdudlaşmır, həm də strateji enerji təhlükəsizliyi baxımından əhəmiyyət daşıyır.

İqtisadi münasibətlər də son illərdə dinamik şəkildə inkişaf edir. Azərbaycan və Ukrayna arasında ticarət dövriyyəsi artıq yarım milyard dolları keçib və bu rəqəmin artması üçün geniş potensial mövcuddur. Kənd təsərrüfatı məhsulları, sənaye malları və logistika sahəsində qarşılıqlı əməkdaşlıq iqtisadi əlaqələrin şaxələnməsinə şərait yaradır. Hər iki ölkə bu sahədə yeni imkanların araşdırılmasında maraqlıdır.

Bununla yanaşı, humanitar və mədəni əlaqələr də ikitərəfli münasibətlərin mühüm hissəsini təşkil edir. Təhsil, mədəniyyət və elmi mübadilə proqramları xalqlar arasında yaxınlığın artmasına xidmət edir. Universitetlərarası əməkdaşlıq, tələbə mübadiləsi və birgə layihələr gənclər arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə şərait yaradır. Bu, uzunmüddətli perspektivdə münasibətlərin dayanıqlığını təmin edən vacib amillərdən biridir.

Son illərdə gündəmə gələn mühüm istiqamətlərdən biri də hərbi-texniki və sənaye sahəsində əməkdaşlıqdır. Hər iki ölkənin müdafiə sənayesinin inkişafı və bu sahədə birgə istehsal imkanları perspektivli əməkdaşlıq istiqaməti kimi qiymətləndirilir. Bu sahədə aparılan müzakirələr gələcəkdə yeni layihələrin reallaşdırılmasına zəmin yarada bilər.

Ümumilikdə, Azərbaycan və Ukrayna arasında münasibətlər qarşılıqlı maraqlar, siyasi etimad və strateji tərəfdaşlıq prinsipləri əsasında inkişaf edir. Mövcud dinamika göstərir ki, iki ölkə arasındakı əməkdaşlıq yalnız keçmişin davamı deyil, həm də gələcəyə yönəlmiş yeni imkanlar platformasıdır. Dövlət başçılarının vurğuladığı kimi, bu əlaqələr növbəti illərdə daha da genişlənəcək və müxtəlif sahələri əhatə edən çoxşaxəli əməkdaşlıq modelinə çevriləcək.

Xəyalə Məmmmədova

Azərbaycan Texnologiya Universitetinin Mətbuat xidmətinin rəhbəri

Azərbaycan Texnologiya Universiteti (ATU), Təhsilin İnkişafı Fondu (TİF), Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondu (ARGF) və Azərbaycan Tələbə Gənclər Təşkilatları İttifaqının (ATGTİ) həmtəşkilatçılığı, “Eco Az Energy”, “Coca-Cola”, “ATS Food” MMC, “Bakcell” və Birbankın dəstəyi ilə “GreenTech III” Startap və Yaşıl Texnologiyalar müsabiqəsinin final mərhələsi keçirilib.

Tədbirdə ATU-nun rektoru Yaşar Ömərov açılış nitqi ilə çıxış edərək bildirib ki, “GreenTech III” müsabiqəsinin əsas məqsədi yaşıl texnologiyalar və ümumilikdə texnoloji yeniliklər sahəsində inkubasiya mühitinin inkişafına dəstək olmaq, ekoloji problemlərə innovativ həllər tapmaq və gəncləri davamlı inkişaf istiqamətində təşviq etməkdir. O vurğulayıb ki, bu cür təşəbbüslər gənclərin şəbəkələşməsinə, universitetlərarası əməkdaşlığın genişlənməsinə və innovativ bacarıqların formalaşmasına xidmət edir. Rektor əlavə edib ki, müsabiqə ölkə Prezidentinin sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər” sənədinə uyğun olaraq rəqabətli insan kapitalının və “yaşıl artım”ın təşviqinə töhfə verir.

Daha sonra Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Adil Tağıyev, Bakı Slavyan Universitetinin rektoru Anar Nağıyev, TİF-in şöbə müdiri Ramin Cəfərov, ARGF-in şöbə müdiri Nail Şükürov, ATGTİ-nin sədri Rəşad Zeynalov çıxış edərək bildiriblər ki, müsabiqə gənclərdə ekoloji düşüncə tərzinin formalaşmasına, ekoloji məsuliyyət hissinin artırılmasına mühüm töhfə verir. Qeyd olunub ki, bu kimi təşəbbüslər gənclərə nəzəri biliklərini praktikaya tətbiq etmək, eləcə də komanda şəklində işləmək bacarıqlarını inkişaf etdirmək imkanı yaradır.

Müsabiqədə respublikanın müxtəlif ali təhsil müəssisələrindən 100 komanda “Alternativ enerji və təmiz dünya”, “Rəqəmsal həllər və robototexnika” və “İnklüziv və sosial innovasiyalar” olmaqla 3 kateqoriya üzrə I, II, III və həvəsləndirici yerlər uğrunda mübarizə aparıb.

Yarışın kubokunu kateqoriyalar üzrə müvafiq olaraq Bakı Ali Neft Məktəbinin “Biosenatorlar”, Milli Aviasiya Akademiyasının “Dəmir qanad” və Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin “Ecob” komandaları əldə edib.

II yeri Bakı Dövlət Universiteti və Qarabağ Universitetinin “Nanotech”, Mingəçevir Dövlət Universitetinin “Agrorover” və Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin “Co-Brain Medical” komandaları tutub.

III yerə Xəzər Universitetinin “Yüksəliş”, Azərbaycan Texnologiya Universitetinin “Termal İnstruksiya” və Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin “Kod21” komandaları layiq görülüb.

Həvəsləndirici yerlərdə isə Bakı Biznes Universitetinin “Pixel”, Sumqayıt Dövlət Universitetinin “SDU2” və Milli Aviasiya Akademiyasının “Synx Research” komandaları qərarlaşıb.

Qalib komandalar sertifikat və hədiyyələrlə təltif olunublar.

Prezident İlham Əliyevin Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviçsin 2026-cı il aprelin 22-də Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat Xəzər və Baltik dənizi regionları arasında iqtisadi-siyasi inteqrasiyanın dərinləşməsi üçün mühüm yol xəritəsi olmaqla yanaşı, Azərbaycanın Avropa İttifaqı məkanında etibarlı müttəfiqlərə sahib olduğunun növbəti nümayişi idi. Bu bəyanat təkcə ikitərəfli əlaqələrin gələcəyini deyil, həm də Cənubi Qafqazda yaranmış yeni reallıqların və bölgədəki dayanıqlı sülhün Avropa tərəfdaşları tərəfindən dəstəklənməsinin vacibliyini ehtiva edən tarixi bir mesaj idi. Eyni zamanda, bu səfər bir daha hər iki dövlət başçısının beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə sadiqliyini nümayiş etdirdi. Tarixi torpaqlarımızın işğaldan azad olunub, ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra Latviyanın beynəlxalq aləmdə nümayiş etdirdiyi mövqe ölkələrimiz arasında qarşılıqlı etimadı gücləndirən əsas amildir. Məhz buna görə də, Prezident İlham Əliyev öz çıxışında Latviyanı Azərbaycanın Avropa İttifaqındakı ən yaxın və etibarlı tərəfdaşlarından biri kimi qiymətləndirdi.

Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanatda Avropanın enerji təhlükəsizliyində Azərbaycanın rolu xüsusi vurğulandı və Azərbaycan qazının Avropaya nəqlinin genişləndirilməsində Latviyanın maraqlı olduğu qeyd edildi. Bu əməkdaşlıq həm də Latviya üçün texnoloji tərəfdaşlıq deməkdir. Burada Latviyanın infrastruktur idarəetmə təcrübəsi ilə ölkəmizin artan ixrac imkanları birləşdikdə hər iki ölkə üçün dividend gətirən ticarət zənciri əmələ gəlir. Həmçinin unutmaq olmaz ki, son zamanlarda Avropada yaranan enerji böhranı fonunda Azərbaycan həm də qitənin enerji arxitekturasını  xilas edən strateji tərəfdaşdır.

Prezidentlərin bəyanatında diqqətçəkən ən mühüm məqamlardan biri o idi ki, tərəfdaşlıq gündəliyi yalnız təbii qaz ixracı ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda bərpa olunan enerji mənbələri və “yaşıl keçid” əməkdaşlığın yeni hərəkətverici qüvvəsi kimi təqdim olunur.

Azərbaycan və Latviya prezidentləri arasında baş tutan strateji müzakirələr regionun nəqliyyat arxitekturasında yeni bir səhifə açdı. Bu dialoqun ana xəttini təşkil edən əsas məqamlardan biri olaraq Orta Dəhlizin bu gün sadəcə xəritədə çəkilən bir xətt olmadığı, həm də qlobal ticarətin Azərbaycandan dünyaya açılan yeni və ən böyük strateji qapı olduğu vurğulandı. Azərbaycan-Latviya görüşü bu layihə əsasında Xəzərlə Baltik dənizini bir-birinə logistik olaraq bağlamaq missiyasını ortaya qoydu. Bu tarixi missiya iqtisadi dinamikası ilə seçilən Xəzər hövzəsinin və Avropanın strateji çıxış nöqtəsi olan Baltik regionunun iqtisadi taleyini birləşdirir, bütövlükdə Avrasiya qitəsinin ticarət xəritəsini yenidən formalaşdırır.

Prezident İlham Əliyevin görüş çərçivəsində Cənubi Qafqazda sülh məsələsinə də münasibət bildirməsi onu göstərdi ki, Azərbaycanın sülhə münasibəti təkcə regionda müharibənin olmaması deyil, həm də əsaslı inkişafın başlaması, dinamik şəkildə davam etməsi, eləcə də, Cənubi Qafqazı “gərginlik ocağından” “əməkdaşlıq adasına” çevirməkdir. Bu layihənin ən mühüm tərəflərindən bir də bütün region ölkələri üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən kommunikasiyaların açılmasıdır. Bu məsələdə Azərbaycan Prezidentinin mövqeyi dəyişməzdir: “Davamlı sülh, ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması, iqtisadi inteqrasiya”.

Görüş əsnasında Latviyanın rəqəmsal transformasiya və yaşıl texnologiyalar sahəsindəki zəngin təcrübəsinin olması nəzərə alınaraq, Azərbaycanda həyata keçirilən “Ağıllı” yaşayış məskənləri layihələrinin gələcəyin modern yaşayış standartlarına çevrilməsində əsas hərəkətverici qüvvələrdən biri ola bilməsi vurğulandı. Bu sahədə Latviya şirkətlərinin iştirak edə bilməsi də müzakirə mövzusuna çevrildi  və hətta regionun minalardan təmizlənməsində Latviyanın texniki dəstək göstərməyə hazır olduğu da xüsusi qeyd edildi.

Görüşdə təhsil və innovasiya sahəsinə də münasibət bildirildi. Azərbaycanlı tələbələrin Latviya universitetlərində təhsil almağa olan maraqları iki dost ölkə arasındakı münasibətlərin intellektual əsasını təşkil edir.

Azərbaycanla Latviya arasındakı münasibətlər təkcə iqtisadi, siyasi tərəfdaşlıqla məhdudlaşmır, bu əlaqələrin kökündə həm də mədəni, mənəvi dəyərlər dayanır. Məlumdur ki, hər iki ölkə öz tarixinə, milli kimliyinə və dəyərlərinə ehtiramla yanaşır. Mədəniyyət dialoqu – birgə sərgilər, festivallar, kino, teatr günləri - xalqların bir-birini yaxından tanımasına, ortaq dəyərlər tapmasına imkan yaradır.

Beləliklə, Azərbaycan və Latviya arasında qurulan dialoq bir daha sübut edir ki, müasir dünyada iqtisadi və siyasi tərəfdaşlığa heç bir məsafə əngəl deyil. Hər iki ölkə başçısının mətbuata verdiyi açıqlamalar bir daha sübut edir ki, Azərbaycan və Latviya münasibətləri möhkəm təməllər üzərində qurulub və sarsılmazdır. Eləcə də, Azərbaycanın Cənubi Qafqazda bərqərar etdiyi sülh ölkəmizi bütün dünya üçün davamlı firavanlığın və sarsılmaz etibarın  rəmzinə çevirir.

                                        Azərbaycan Texnologiya Universitetinin

                                Humanitar elmlər və multikulturalizm kafedrasının

                                 baş müəllimi Zəminə Novruzova

Azərbaycan Texnologiya Universiteti, Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondu, Azərbaycan Tələbə Gənclər Təşkilatları İttifaqının həmtəşkilatçılığı və Kapital Bankın dəstəyi ilə keçiriləcək “GreenTech III” Startap və Yaşıl Texnologiyalar müsabiqəsinin həmtəşkilatçıları və sponsorları siyahısına Təhsilin İnkişafı Fondu və “ATSFood” MMC də qoşulub.

🚀 24 aprel 2026-cı il tarixində baş tutacaq müsabiqədə respublikanın müxtəlif aparıcı universitetlərini təmsil edən 80 komandanın mübarizə aparacağı gözlənilir.